Miód pitny jest to napój alkoholowy uzyskany w fermentacji alkoholowej roztworu wodnego miodu pszczelego. Do wyrobu można zastosować zarówno miód płynny tzw. patokę lub miód skrystalizowany - krupce. Mieszankę wody z miodem nazywamy brzeczką. Brzeczka może dodatkowo, oprócz wody, zawierać przyprawy dodane w formie wywaru np: chmiel (miody chmielowe) lub rożnego rodzaju zioła i korzenie (miody korzeno-ziołowe). Można też zastąpić część wody dodawanej do brzeczki moszczem owocowym w ilości około 30-40%, otrzymamy wtedy miód pitny owocowy. Miody pitne podzielimy ze względu na sposób przyrządzania (sycony, niesycony) lub stopnia rozcieńczenia brzeczki (półtorak, dwójniak, trójniak, czwórniak).
Podział miodów ze względu na sposób przygotowania brzeczki
Miody pitne można podzielić ze względu na sposób przygotowania brzeczki. Wyróżnia się dwa rodzaje:
Sycony - miód pszczeli wlewa się do gorącej wody a następnie miesza do całkowitego rozpuszczenia. Następnie podgrzewa (warzy) się brzeczkę na małym ogniu co jakiś czas zbierając pianę (szumowiny). Garnek lub kociołek w którym gotujemy brzeczkę musi być cały czas otwarty a jego pojemność około 20% większa niż objętość brzeczki. Podczas warzenia objętość brzeczki zmniejsza się, dla tego po wysyceniu ubytek należy uzupełnić wodą.
Niesycony - powstaje gdy rozpuszczamy miód zimnej lub letniej wodzie. Wykorzystujemy ten sposób kiedy nie posiadamy odpowiednio dużego naczynia do gotowania brzeczki lub kiedy używamy miodów jest mało aromatycznych np: lipowy, akacjowy. Dzięki temu miód zachowuje naturalny aromat oraz wartości odżywcze. Ta metoda posiada jednak jedną wadę, zawarte w miodzie drobnoustroje mogą się rozwinąć podczas fermentacji i negatywnie wpłynąć na końcowy smak gotowego wyrobu.
Podział miodów pitnych ze względu na sposób ich doprawiania
Występują tutaj cztery podstawowe typy:
Miód zwyczajny - są to miody pitne których brzeczka składa się tylko z miodu i wody. Dodatkowo w celu poprawy smaku i zachowania odpowiedniej kwasowości dodaje się kwasek cytrynowy.
Miód owocowy - w miodach owocowych część wody została zastąpiona przez moszcz owocowy, takie połączenie nadaje dodatkowych właściwości smakowych. Końcowy efekt takiego zmieszania bardzo często przewyższa w smaku i aromacie miody naturalne przez co bardzo chętnie stosowany jest w domowych warunkach. Istnieją trzy sposoby uzyskania miodów owocowych. Pierwszy przez dodanie moszczu owocowego do samej brzeczki , drugi przez dodanie soku i spirytusu po zakończonej fermentacji, trzeci dodanie win owocowych.
Miód chmielowy - Chmiel bardzo często stosowany jest do doprawiania brzeczki miodowej. Już niewielkie ilości bardzo poprawiają zarówno smak i aromat. Należy uważać aby dawka chmielu nie przekroczyła 10g na 10l brzeczki, powyżej tej dawki smak miodu staję się dość nieprzyjemny. Chmiel bardzo często stosuję się również z innymi ziołami.
Miód korzenno-ziołowy - podczas przygotowania brzeczki zaprawia się ją różnymi ziołami oraz przyprawami. Do najczęściej stosowanych należą: godziki, cynamon, imbir, wanilia, liście mięty, pieprz, migdały, skórki od cytryn lub pomarańczy. Istnieją dwa sposoby sporządzenia miodów korzenno-ziołowych: pierwszy przez zawieszenie przypraw w fermentującym miodzie, drugi przez przygotowanie naparu.
Podział miodów ze względu na stopień rozcieńczenia brzeczki
Ponieważ miód pszczeli posiada średnio 70-80% cukru, aby poddać go fermentacji należy go wstępnie rozcieńczyć wodą lub moszczem owocowym. W zależności od stosunku wody do użytego miodu otrzymujemy następujące miody:
Półtorak - zawiera 1 część miodu i 0,5 części wody, jest bardzo słodki, moc końcowa 14-16%. Czas dojrzewania wynosi około 10 lat,
Dwójniak - zawiera 1 część miodu i 1 część wody, słodki, moc końcowa 14-16%. Czas dojrzewania wynosi około 5 lat,
Trójniak - zawiera 1 część miodu i 2 część wody, półsłodki, moc końcowa 12-15%. Czas dojrzewania wynosi około 2 lat,
Czwórniak - zawiera 1 część miodu i 3 część wody, półwytrawny, moc końcowa 9-12%. Czas dojrzewania wynosi około 1 roku.